දේශපාලකයෙකුගේ ස්වීය ප්‍රචාරණ ක්‍රියාකාරකම්වලින් ඔහුගේ සමාජ කීර්තියට හානි පැමිණෙන අන්දම 

(දේශප්‍රිය නානායක්කාර).

- හැඳින්වීම -

ප්‍රචාරණය යනු සමාජ-දේශපාලනික මෙවලමකි. එය ධනාත්මක මෙන්ම සෘණාත්මක ප්‍රතිඵල ද උත්පාදනය කිරීමේ ශක්‍යතාවයෙන් යුක්ත වේ. නූතන සමාජය බහුල වශයෙන් මුහුණ දී සිටින්නේ සෘණාත්මක ප්‍රචාරණයේ බලපෑමටය. මැතිවරණ ප්‍රතිවාදියෙකු අපකීර්තියට පත් කිරීමේ අරමුණින් හෝ විදේශ ප්‍රතිපත්තිමය න්‍යාය පත්‍ර සාක්ෂාත් කර ගැනීම සඳහා යොදා ගන්නා දේශපාලන ප්‍රචාරණය ඊට නිදසුන් කොට දැක්විය හැකිය. සමූහ මනසට බලපෑම් කිරීම මගින්, ප්‍රචාරණය මානව සංවේදනා හැසිරවීමට සමත් වන අතර අතිශයෝක්තියෙන් යුත් සතුරෙකු පිළිබඳ භීතියක් පුරවැසියන් තුළ වර්ධනය කරයි. සරල කරන ලද හා තෝරාගත් තොරතුරු ඉදිරිපත් කිරීම මගින්, ප්‍රචාරණය ජනතාවගේ අධ්‍යාපන මට්ටමට, විචාර බුද්ධියෙන් යුතුව සිතීමේ ශක්‍යතාවට, ස්වීය මතය ප්‍රකාශ කිරීමේ නිදහසට, පුරවැසි ක්‍රියාවලියෙහි සක්‍රීය සහභාගීත්වයට සහ රාජ්‍ය ප්‍රතිපත්ති පිළිබඳ විමර්ශනශීලී විශ්ලේෂණයට අහිතකර ලෙස බලපායි. එබැවින්, සෘණාත්මක දේශපාලන ප්‍රචාරණය ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සමාජ ක්‍රමයේ පැවැත්මට එල්ල වූ ප්‍රබල තර්ජනයක් වන අතර එය එහි මූලික හර පද්ධතීන් බිඳ දමයි.

මෙම සන්දර්භය තුළ, දේශපාලනඥයෙකු තමන් විසින්ම මෙහෙයවනු ලබන ප්‍රචාරණ ව්‍යාපෘති හේතුවෙන් ස්වකීය සමාජ කීර්තිය විනාශ කරගන්නා ආකාරය විශ්ලේෂණය කිරීම මෙම ලිපියේ අරමුණයි. කඩුව මුවහත් කිරීමෙන් සතුරන් වැනසිය හැකි මුත්, කඩුව වැරදි ආකාරයට ඇල්ලීමෙන් තමන්ගේම අත කැපී යන්නට ඉඩ ඇත. ප්‍රචාරණය නමැති කඩුව ද එසේමය. එය ප්‍රතිපත්තිමය හා ජනතා සුබසිද්ධිය උදෙසා යොදාගත් කල සමාජ ප්‍රගතියට හේතු වේ. එහෙත් පෞද්ගලික අභිමතාර්ථ මුදුන්පත් කර ගැනීම, අසත්‍යය ප්‍රචාරය කිරීම සහ විරුද්ධවාදීන් මර්දනය කිරීම උදෙසා යොදාගත් කල, ප්‍රථමයෙන් හානි වන්නේ එය මෙහෙයවන්නාටමය.

1. විශ්වසනීයත්වය බිඳ වැටීම

නිරන්තර අතිශයෝක්තිය, කරුණු විකෘති කිරීම සහ ඉටු නොකරන ලද ප්‍රතිඥා මගින් දේශපාලනඥයෙකුගේ විශ්වසනීයත්වය ක්‍රමයෙන් ඛාදනය වේ. මහජනතාව සමාජ-දේශපාලන රටාවන් නිරීක්ෂණය කරයි. එක් වරක් අසත්‍ය ප්‍රකාශයක් හේතුවෙන් "අවිශ්වාසවන්ත" යන සමාජ ලේබලයට ලක් වූ දේශපාලනඥයෙකුගේ ඉන් අනතුරුව සිදුකරන සත්‍යවාදී ප්‍රකාශ පවා සැක සංකාවට භාජනය වේ. විශ්වසනීයත්වය යනු දේශපාලන ප්‍රාග්ධනයකි. එය එක් වරක් වියදම් වූ පසු, ඡන්දදායකයින්, සිවිල් සමාජය සහ මාධ්‍ය විසින් යළිත් එම ප්‍රාග්ධනය ආයෝජනය නොකරනු ලැබේ. ප්‍රතිඵලය වන්නේ, ඔහුගේ සියලු ක්‍රියාකාරකම් කෙරෙහි සමාජය තුළ නිශේධනාත්මක ආකල්පයක් ගොඩනැගීමයි.

2. අධි-ප්‍රචාරණය හේතුවෙන් ජනිත වන කලකිරීම

අඛණ්ඩ ස්වයං-ප්‍රවර්ධනය, අන්තර්ගතයෙන් තොර පුනරාවර්තී දේශන සහ සර්ව ව්‍යාප්ත දෘශ්‍ය ප්‍රචාරණය "ප්‍රචාරණ තෙහෙට්ටුව" - Propaganda Fatigue - නමැති සංසිද්ධිය උත්පාදනය කරයි. සීමාව ඉක්මවා සිදුවන ප්‍රචාරණය හේතුවෙන් මහජනතාව දේශපාලන නායකයෙකු වෙනුවට වෙළඳ භාණ්ඩයක් දකින්නට පටන් ගනී. අවධානය අපතේ හැරීම පිළිබඳව ජනිත වන අප්‍රසාදය ක්‍රමයෙන් විරෝධාකල්පයක් දක්වා වර්ධනය වේ. අවසාන ප්‍රතිඵලය වන්නේ, ගෞරවනීය පුද්ගලයෙකු උපහාසයට ලක්වන චරිතයක් බවට පරිවර්තනය වීමයි.

3. ප්‍රචාරක ආඛ්‍යානය සහ සමාජ-ආර්ථික යථාර්ථය අතර පරස්පරතාව

ප්‍රචාරක ආඛ්‍යානය මගින් නිරූපණය කෙරෙන සමාජ-ආර්ථික තත්ත්වය සහ පුරවැසියන් අත්විඳින ජීවන යථාර්ථය අතර සැලකිය යුතු විෂමතාවක් පවතින විට, සංජානන විසංවාදයක් - Cognitive Dissonance - නිර්මාණය වේ. උදාහරණ වශයෙන්, "ආර්ථිකය සවිමත්ය" යන ප්‍රචාරය ක්‍රියාත්මක වන අතරම ජනතාව ජීවන වියදම පිළිබඳ පීඩනයකට මුහුණ දෙන්නේ නම්, එම පරස්පරතාව නිරාකරණය කරගනු ලබන්නේ දේශපාලනඥයා යථාර්ථයෙන් විතැන් වූ හෝ වංචනික පුද්ගලයෙකු ලෙස අර්ථකථනය කිරීමෙනි. මෙමගින් "ජනතා නියෝජනය" යන සංකල්පය බිඳ වැටෙන අතර දේශපාලන නෛතිකභාවය - Political Legitimacy - අහිමි වේ.

4. සදාචාරාත්මක උත්තරීතරභාවයේ බිඳ වැටීම

තම ක්‍රියාකලාපයන් සාධාරණීකරණය කිරීම සඳහා සදාචාරාත්මක උත්තරීතරභාවයක් ආරෝපණය කරගන්නා දේශපාලනඥයෙකු, පසුව එම සදාචාරාත්මක රාමුවට පටහැනි ලෙස ක්‍රියා කරනු හෙළිදරව් වූ විට, දැඩි සමාජ අප්‍රසාදයකට ලක් වේ. සමාජය විසින් දේශපාලන බලය ඉවසනු ලැබුවද, කුහකත්වය ඉවසනු නොලැබේ. ප්‍රක්ෂේපිත ආදර්ශමත් ප්‍රතිරූපය සහ අනාවරණය වන සැබෑ චර්යාව අතර පවතින තියුණු පරස්පරය "වැටුණු වීරයා" - Fallen Hero - යන සමාජ ආඛ්‍යානය නිර්මාණය කරයි. එහි ප්‍රතිඵලය වන්නේ, ද්‍රෝහී වීමක් ලෙස අර්ථකථනය කෙරෙන මෙම ක්‍රියාව හේතුවෙන් පූර්ව ආධාරකරුවන් පවා සක්‍රීය විරෝධතාකරුවන් බවට පත් වීමයි.

5. දෝංකාර කුටීර සංසිද්ධිය සහ ප්‍රතිපෝෂණ අන්ධභාවය

දේශපාලනඥයා වටා සිටින සීමිත ආධාරකරුවන් පිරිසකගේ ධනාත්මක ප්‍රතිචාර මත පමණක් යැපීම "දෝංකාර කුටීර" - Echo Chamber - සංසිද්ධියට හේතු වේ. ප්‍රචාරණය සැලසුම් කරනු ලබන්නේ එම සීමිත කවය ඉලක්ක කරගෙන පමණි. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස, මධ්‍යස්ථ ඡන්දදායකයින්ගේ සහ පුළුල් සමාජයේ අදහස් නොසලකා හරිනු ලැබේ. ක්‍රමයෙන්, ඔහු සමස්ත ජනතාවගේ නියෝජිතයෙකු නොව, විශේෂිත උනන්දු කණ්ඩායමක ප්‍රකාශකයෙකු ලෙස සමාජගත වේ. මෙය දේශපාලන ධ්‍රැවීකරණයට සහ සමාජ ඛණ්ඩනයට අනුබල දෙන්නකි.

6. මර්දනකාරී ප්‍රචාරණයේ ප්‍රතිවිපාක: ස්ට්‍රයිසන්ඩ් ආචරණය

තමන්ට එරෙහි විවේචන, මාධ්‍ය හෙළිදරව් සහ සිවිල් ක්‍රියාකාරීන් මර්දනය කිරීම සඳහා ප්‍රචාරණය යොදාගැනීම "ස්ට්‍රයිසන්ඩ් ආචරණය" - Streisand Effect - නමින් හැඳින්වෙන ප්‍රතිවිපාකයට හේතු විය හැකිය. එනම්, යම් තොරතුරක් මර්දනය කිරීමට දරන ප්‍රයත්නය එම තොරතුර තවදුරටත් ප්‍රචලිත කිරීමට හේතු වීමයි. මර්දනය කිරීමේ ක්‍රියාවලියම, මුල් චෝදනාවේ සත්‍යාසත්‍යතාව පිළිබඳ සමාජ විශ්වාසය තහවුරු කිරීමට සාක්ෂියක් ලෙස ක්‍රියා කරයි. අවසානයේදී, සදාචාරාත්මක බලය සහ මහජන විශ්වාසය සම්පූර්ණයෙන්ම විනාශ වී යයි.

7. පරම්පරාගත විසන්ධිය (Generational Disconnect)

පූර්ව දේශපාලන යුගවල සාර්ථක වූ ප්‍රචාරණ ශෛලීන් සහ මාධ්‍යයන්, ඩිජිටල් තාක්ෂණය සමඟ වැඩුණු නව පරපුර විසින් යල්පැන ගිය සහ නොගැළපෙන ක්‍රමවේද ලෙස ප්‍රතික්ෂේප කරනු ලැබේ. මෙම පරම්පරාගත විසන්ධිය හේතුවෙන් දේශපාලනඥයා "සමකාලීන නොවන" හෝ "දැනුමෙන් හීන" පුද්ගලයෙකු ලෙස සමාජ ආකල්පයට ලක් වේ. එම සෘණාත්මක රාමුගත කිරීම ස්ථාපිත වූ පසු, ඔහු ඉදිරිපත් කරන ප්‍රතිපත්තිමය යෝජනා කෙතරම් ප්‍රගතිශීලී වුවද, ඒවා සමාජ පිළිගැනීමට ලක් නොවේ.

නිගමනය

ප්‍රචාරණයේ මූලික අභිප්‍රාය විය යුත්තේ ජනතාව තුළ සාමූහික අනන්‍යතාවයක් සහ අනාගතය පිළිබඳ සුබවාදී අපේක්ෂාවක් ගොඩනැගීමයි. එහෙත්, එමගින් ඒ වෙනුවට සැකය, කලකිරීම සහ උපහාසය ජනිත කරන්නේ නම්, දේශපාලනඥයාට සිය දේශපාලන ප්‍රාග්ධනය සහ සමාජ නෛතිකභාවය යන දෙකම අහිමි වේ. එවිට සමාජය විසින් ඔහුව "ජනතා නියෝජිතයා" යන තත්ත්වයෙන් ඉවත් කොට "අවස්ථාවාදියා" යන ගණයට ඇතුළත් කරනු ලැබේ.

දේශපාලනය තුළ අවසාන වශයෙන් වටින්නේ මහජන හෘදය සාක්ෂිය දිනා ගැනීමයි. ප්‍රචාරණය හේතුවෙන් එම හෘදය සාක්ෂිය බිඳී ගියහොත්, මූල්‍යමය වටිනාකමකින් මිල කළ නොහැකි එකම සම්පත වන මහජන පිළිගැනීම ඔහුට සදාකාලිකවම අහිමි වනු ඇත.

1 Jürgen Habermas in his theory of communicative action developed four validity claims (truth, sincerity, appropriateness and understandability) leading to the concept of credibility.

2 News fatigue is psychological exhaustion from too much information, specifically from an overload of content from traditional media and social media platforms.

3  In the field of psychology, cognitive dissonance is described as a mental phenomenon in which people unknowingly or subconsciously hold fundamentally conflicting cognitions .

4 In political science, legitimacy is a concept concerning the right of an authority, usually a governing law or a regime, to rule the actions of a society.

5 As the name implies, the Fallen Hero used to be a hero before turning bad.

6 In the context of news media and social media, an echo chamber is defined as an environment or ecosystem in which participants encounter beliefs that amplify or reinforce their preexisting beliefs, by communication and repetition inside a closed system and insulated from rebuttal.

7 The Streisand effect is a phenomenon where attempts to suppress, censor, or hide information backfire, resulting in the unintended consequence of publicizing the information more widely.

8 The intergenerational disconnect in political communication renders traditional propaganda ineffective among digital natives.